Estrutura Organizacional

  A estrutura orgânica do Ministério dos Negócios Estrangeiros e da Cooperação é constituída pela Secretaria-Geral, responsável por assegurar serviços instrumentais ou de apoio ao funcionamento interno do ministério, nas áreas de trabalho geral, gestão financeira e coordenação com as respectivas 8 direcções nacionais sob a sua administração; a Direcção-Geral dos Assuntos Bilaterais, responsável pelo acompanhamento e coordenação das relações diplomáticas entre Timor-Leste e outros Estados através de três direcções nacionais; a Direcção-Geral dos Assuntos Multilaterais e Regionais, responsável pelo acompanhamento e coordenação da participação de Timor-Leste no âmbito das organizações internacionais, com o apoio de 3 direcções nacionais; a Direcção-Geral dos Assuntos da ASEAN, responsável pelo acompanhamento do processo de adesão à ASEAN. Esta direção possui 3 direções nacionais; a Direcção-Geral dos Assuntos Consulares e de Protocolo, responsável pela gestão da rede de postos consulares de Timor-Leste e pela organização do protocolo do Estado sob a égide das três principais direcções nacionais; Por último, compete ao Gabinete de Inspecção e Auditoria verificar o cumprimento da legislação e dos regulamentos relativos ao funcionamento dos serviços periféricos internos e externos do Ministério. O Gabinete de Inspecção e Auditoria reporta directamente ao Ministro. O Inspetor do Gabinete de Inspeção e Auditoria é nomeado nos termos dos cargos de gestão e liderança da Administração Pública.


 

Perfil do Ministro

ministro2024

BENDITO DOS SANTOS FREITAS

Ministro dos Negócios Estrangeiros e da Cooperação da República Democrática de Timor-Leste

Bendito dos Santos Freitas nasceu em Leorema, Bazartete, Liquiçá, Timor-Leste, a 10 de Dezembro de 1963, no período da Administração Portuguesa. Frequentou a Escola Primária no Colégio Infante Sagres, em Maliana e complementou o Ensino Básico, Cíclo   Secundário, Cíclo Liceal e Cíclo Complementar no Externato de S. José, Balide e no Seminário Diocesano de Nossa Senhora de Fátima, Lahane.

Licenciou-se em Ciências Literárias e Filosofia no Instituto de Filosofia e Teologia (STFT) Widya Sasana, em Malang, Java Oriental, Indonésia. Em 1999, recebeu a bolsa de British Chevening Scholarship através do British Council Office em Jacarta, Indonésia, e concluiu o seu mestrado (MA) em Relações Internacionais e Estudos Estratégicos no Departamento de Política e Relações Internacionais da Universidade de Lancaster, Reino Unido. Durante o mestrado, estudou teorias de Relações Internacionais, Diplomacia, Estudos da Paz, Gestão da Resolução de Conflitos, Organizações Internacionais, entre outras disciplinas.

Entre agosto de 1998 e agosto de 1999, Bendito dos Santos Freitas exerceu funções de Consultor Provincial de Gestão (PMC) para os Programas de Desenvolvimento Sub-distrital (SDP) em cooperação com o Banco Mundial. De outubro de 2000 a março de 2004, foi Oficial Nacional de Programa da Unidade de Governação e Desenvolvimento de Capacidades (NPO) do Programa das Nações Unidas para o Desenvolvimento (PNUD) em Díli, Timor-Leste. Bendito Freitas foi também professor no Departamento de Política e Ciências Sociais da Universidade da Paz, de abril de 2003 a maio de 2004.

Bendito dos Santos Freitas exerceu funções de Secretário de Estado da Formação Profissional e do Emprego (SEFOPE) no IV Governo Constitucional, de agosto de 2007 a agosto de 2012, e de Ministro da Educação no V Governo Constitucional, de agosto de 2012 a fevereiro de 2015. Foi nomeado Embaixador Extraordinário e Plenipotenciário da República Democrática de Timor-Leste na República Popular da China, cargo que exerceu de 15 de novembro de 2015 a 31 de dezembro de 2019.

Entre outubro de 2021 e maio de 2022, foi membro do Conselho de Estado da Presidência da República e, posteriormente, Chefe da Casa Civil da Presidência da República Democrática de Timor-Leste, onde apoiou o Presidente da República e laureado com o Prémio Nobel da Paz. Dr. José Ramos-Horta. Deixou o cargo de Chefe da Casa Civil a 1 de julho de 2023 para assumir o cargo de Ministro dos Negócios Estrangeiros e da Cooperação no IX Governo Constitucional, liderado pelo Primeiro-Ministro Kay Rala Xanana Gusmão.

Bendito dos Santos Freitas exerceu funções de Secretário de Estado da Formação Profissional e do Emprego (SEFOPE) no IV Governo Constitucional, de agosto de 2007 a agosto de 2012, e de Ministro da Educação no V Governo Constitucional, de agosto de 2012 a fevereiro de 2015. Foi nomeado Embaixador Extraordinário e Plenipotenciário da República Democrática de Timor-Leste na República Popular da China, cargo que exerceu de 15 de novembro de 2015 a 31 de dezembro de 2019.

Entre outubro de 2021 e maio de 2022, foi membro do Conselho de Estado da Presidência da República e, posteriormente, Chefe da Casa Civil da Presidência da República Democrática de Timor-Leste, onde apoiou o Presidente da República e laureado com o Prémio Nobel da Paz. Dr. José Ramos-Horta. Deixou o cargo de Chefe da Casa Civil a 1 de julho de 2023 para assumir o cargo de Ministro dos Negócios Estrangeiros e da Cooperação no IX Governo Constitucional, liderado pelo Primeiro-Ministro Kay Rala Xanana Gusmão.

 


Perfil do Vice-Ministro

Vice-MinistryJESUÍNA MARIA FERREIRA GOMES

Vice-Ministro dos Negócios Estrangeiros e da Cooperação da República Democrática de Timor-Leste

Jesuína Maria Ferreira Gomes nasceu em Atsabe (Ermera), Timor-Leste, a 26 de abril de 1972. Atualmente exerce as funções de Vice-Ministra dos Negócios Estrangeiros e Cooperação da República Democrática de Timor-Leste. Possui mais de duas décadas de experiência e serviço distinto nas áreas da administração pública, governação e direitos humanos, tanto a nível nacional como internacional.

Antes da sua nomeação para o atual cargo, desempenhou funções como Chefe da Casa Civil da Presidência da República e Provedora dos Direitos Humanos e Justiça, onde desempenhou um papel fundamental no fortalecimento da responsabilização institucional, na promoção da boa governação e na proteção dos direitos dos cidadãos. Entre os cargos anteriormente exercidos destacam-se os de Provedora-Adjunta dos Direitos Humanos e Justiça, Comissária da Comissão da Função Pública e Inspetora-Geral do Ministério da Administração Estatal e Ordenamento do Território, contribuindo significativamente para a reforma da função pública e para o reforço das capacidades institucionais em Timor-Leste.

Paralelamente à sua carreira governamental, desenvolveu atividade académica como docente na Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL), lecionando nas áreas da administração pública, governação e gestão organizacional. Contribuiu igualmente para programas internacionais de desenvolvimento através da sua colaboração com organizações como a AusAID, a USAID e o Corpo da Paz dos Estados Unidos da América (United States Peace Corps).

É titular do grau de Mestre em Administração Pública pela Universidade do Havai em Mānoa (University of Hawai‘i at Mānoa), de uma Licenciatura em Ciências Governamentais pelo

Instituto de Ciências Governamentais de Jacarta, Indonésia, e de um Diploma (Nível III) em Ciências Governamentais pela Escola Superior de Governo do Ministério do Interior (STPDN), em Jatinangor, Indonésia. Domina fluentemente o Tétum, o Inglês e o Indonésio, possuindo ainda proficiência funcional em Português.

Em reconhecimento pelos seus serviços prestados ao Estado, foi agraciada, em 2023, com a Ordem de Timor-Leste, no Grau Colar. Continua a representar ativamente Timor-Leste em fóruns regionais e internacionais, promovendo o envolvimento diplomático do país, a agenda dos direitos humanos e o compromisso nacional com a paz, a cooperação e o desenvolvimento sustentável.

Perfil do Vice-Ministro dos Negócios Estrangeiros e da Cooperação

vice Ministra

MS. MILENA MARIA DA COSTA RANGEL

Vice-Ministro para os Assuntos da ASEAN do Ministério dos Negócios Estrangeiros e da Cooperação da República Democrática de Timor-Leste

 

 

 

 

 


Secretary General Profile

Ambassador João Freitas de Câmara

AMBASSADOR JOÃO FREITAS DE CÂMARA

O Secretário-Geral do Ministério dos Negócios Estrangeiros e Cooperação de Timor-Leste

O Embaixador João Freitas de Câmara tem sido uma parte integrante do Ministério dos Negócios Estrangeiros e Cooperação desde a sua criação, contribuindo para o estabelecimento e crescimento da instituição. Ao longo da sua carreira, ocupou várias posições, incluindo o cargo de Embaixador de Timor-Leste em Myanmar e na Tailândia. Também já desempenhou anteriormente papéis na gestão do ministério como Diretor-Geral e Secretário-Geral.

O Embaixador João Freitas de Câmara tem sido uma parte integrante do Ministério dos Negócios Estrangeiros e Cooperação desde a sua criação, contribuindo para o estabelecimento e crescimento da instituição. Ao longo da sua carreira, ocupou vários cargos, incluindo o de Embaixador de Timor-Leste na Tailândia e Mianmar, bem como cargos de gestão sénior no ministério como Diretor-Geral e Secretário-Geral, que ocupa agora pela segunda vez.

O Sr. Câmara formou-se em Direito pela Universidade Católica, UNIKA ATMA JAYA em Jacarta, Indonésia, e prosseguiu os estudos em Economia na Universidade Aberta de Jacarta. Além disso, obteve um mestrado em Gestão e Desenvolvimento Organizacional pela Assumption University em Bangkok, Tailândia.

Antes da sua carreira diplomática, o Sr. Câmara teve uma longa história de envolvimento no movimento de resistência pela independência de Timor-Leste. Serviu como colaborador para a Região de Bobonaro, Setor da Fronteira Sul, de 1976 a 1979. Enquanto estudou na Indonésia, esteve envolvido na resistência clandestina em Jacarta e arredores entre 1980 e 1991, o que levou à sua captura e detenção na Prisão de Cipinang em Jacarta de 1991 a 1999, quando o país foi finalmente libertado. Reconhecendo a sua dedicação, foi-lhe atribuída a Medalha da Ordem de Nicolau Lobato, Grau B, pelos anos de serviço na resistência armada e clandestina.

O Sr. Câmara é fluente em português, inglês e indonésio, bem como em kemak e tetum, duas das muitas línguas nativas de Timor-Leste.

 


MoFAC Chart’s

organogram

 

Instituisaun Tutela

1. Insitutu Estudu Diplomátiku

Institutu Estudu Diplomátiku Institutu Estudu Diplomátiku, ne'ebé ho naran IED, nu'udar entidade legál públika, iha forma instituisaun públiku ida-ne'ebé iha responsabilidade atu hala'o atividade formasaun no peskiza iha área diplomasia no relasaun internasionál sira. Regulamentu legál sira ne'ebé iha relasaun ho estrutura, organizasaun no funsionamentu husi IED ne'e hetan ona aprovasaun tuir dekretu lei.

2. Ajénsia Kooperasaun Timor-Leste

Ajénsia Kooperasaun Timor-Leste nian, abreviada ho naran ACT-L, nu'udar entidade legál ida ne'ebé regula husi lei públika, iha personalidade jurídika, iha autonomia administrativa no finanseira no patrimóniu rasik. ACT-L mak responsável ba supervizaun, koordenasaun no implementasaun polítika nasionál ba kooperasaun internasionál ba dezenvolvimentu, inklui asisténsia umanitária, ho objetivu atu hametin relasaun ho Timor-Leste.

3. Ofisiál Autorizasaun Nasionál (NAO sigla ingléz)

Servisu Ordenadór Nasionál (NAO) nian maka sai nu'udar responsavel ba Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun atu reprezenta operasaun hotu-hotu ne'ebé finansia husi Fundu Europeu ba Dezenvolvimentu (FED) Uniaun Europeia nian. Gráfiku organizasionál husi Servisu NAO ne'e jere liuhusi kolaborasaun di'ak ho Delegasaun UE (EUD), ne’ebé iha responsabilidade atu implementa:

  • Preparasaun no submisaun ba programa no projetu sira, tantu projetu nasionál no rejionál (PALOP-TL no Pasífiku);
  • Ezaminasaun no finaliza konkursu sira molok submete ba aprovasaun husi EUD;
  • Koordenasaun, monitorizasaun no avaliasaun ba projetu no programa sira ne'ebé finansia liuhusi EDF bad ala-11;
  • Garante ezekusaun ne'ebé adekuadu ba programa sira iha ámbitu Programa Indikativu Nasionál (PIP) no doasaun hotu-hotu husi UE;
  • Preparasaun, implementasaun no jestaun estimativa programa NAO nian.

4. Uniaun Europeia (UE) noTimor Leste (T-L)

MNEK, iha loron 03 fulan-fevereiru tinan 2022, Uniaun Europeia (UE) no Timor-Leste (T-L) fó-sai prioridade sira ba programa kooperasaun foun ida husi UE/T-L. UE sei fornese finansiamentu ho montante EUR millaun 55 ba períodu ne'e to'o tinan 2024 atu apoia inisiativa oioin ba dezenvolvimentu T-L no atu promove kooperasaun di'ak ba parte rua ne'e. Programa Indikativu Multianuál UE nian ba tinan 2021-2027 aprezenta ofisialmente husi S.E. Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun Dra. Adaljiza Magno no S.E. Embaixadór Uniaun Europeia nian ba T-L, Sr. Andrew Jacobs.

Ho dokumentu estratéjiku foun ida ne'e, UE kompromete atu fó apoiu ba prioridade sira ne'ebé define ona no konsulta ho autoridade Timor-Leste nian sira. Iha mós konsulta ho parte interesada prinsipál sira seluk, liuliu Organizasaun Sosiedade Sivíl sira, inklui organizasaun feto no joven sira, autoridade lokál sira, reprezentante sira husi setór privadu, ONU no parseiru dezenvolvimentu sira seluk T-L.

Programa foun ne iha prioridade prinsipál rua: Prioridade 1 – Dezenvolvimentu no Rekuperasaun Ekonómiku ne’ebé matak no sustentável; Prioridade 2 - Boa governasaun ba dezenvolvimentu sustentável. Ba faze primeiru, husi 2021-2024, UE sei dedika kontribuisaun ida husi EUR millaun 55 (aprosimadamente USD 61 millaun). Alokasaun orsamentu ba tinan 2025-2027 sei determina hafoin revizaun médiu prazu iha 2024. Embaixadór Andrew Jacobs hateten iha lansamentu ne'e: "Uniaun Europeia iha parseria naruk ho T-L, ne'ebé bazeia ba valór komún demokrasia, direitus umanus no Estadu direitu nian. Ohin loron ita marka ona pasu ida ba iha ita-nia kooperasaun, ho kompromisu atu fó apoiu ba rekuperasaun ekonómika matak no sustentável ("Akordu Verde ida") no ba boa governasaun ba dezenvolvimentu sustentável.” Ha'u sente haksolok tebes tanba ita intensifika apoiu ba T-L, iha diversifikasaun ekonomia no iha ninia esforsu sira iha integrasaun ekonómika rejionál, inklui preparasaun sira ba adezaun ba ASEAN."

Ministru Magno hateten: "Ha'u rekoñese katak programa Uniaun Europeia nian iha ámbitu parseria foun Uniaun Europeia nian sei kompleta esforsu Governu nian ba moris-di'ak povu T-L. Ha'u husu ba ha'u-nia maluk membru governu nian sira atu aproveita oportunidade ne'e no realiza planu Governu nian atu serbí ita-nia povu. No ha'u fó parabéns ba Uniaun Europeia nu'udar parseiru dezenvolvimentu dahuluk iha T-L ne'ebé daudaun ne'e iha ona faze atu apoia T-L no implementa prinsípiu sira kona-ba "Country-Owned, Country-Led and Use Country System". Ba ida ne'e, ha'u kontinua hala'o diálogu polítiku anuál no diálogu polítika públika regulár ne'ebé sei kontinua hanesan instrumentu ne'ebé folin boot liu atu hametin no mantein ita-nia kooperasaun" Adosaun ba Programa Indikativu Anuál ne'e hanesan pasu importante ida hodi reforsa kooperasaun UE nian ho T-L. Ida ne'e sei permite UE no T-L atu kontinua serbisu hamutuk nafatin iha programa no projetu sira ne'ebé harii bazeia ba objetivu, prinsípiu no valór sira ne'ebé hanesan. Ida ne'e mosu iha tempu ne'ebé UE hahú implementa estratéjia foun ida kona-ba kooperasaun iha Indo-Pasífiku.

Estrutura Organizasaun

Estrutura orgánika Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun kompostu husi Sekretariadu Jerál, nu'udar responsável atu garante servisu instrumentál ka apoiu sira ba funsionamentu interna ministériu nian, iha área sira serbisu jerál, jestaun finanseira no efetua koordenasaun ho diresaun nasionál 8 ne'ebé integra iha nia-administrasaun; Diresaun Jerál ba Asuntu Bilaterál mak responsavel ba monitorizasaun no koordenasaun relasaun diplomátika entre Timor-Leste ho Estadu sira seluk iha diresaun nasionál tolu; Diresaun Jerál ba Asuntu Multilaterál no Rejionál mak responsavel ba monitorizasaun no koordenasaun Timor-Leste nia partisipasaun iha ámbitu organizasaun internasionál sira ho reforsu husi Diresaun Nasionál 3; Diresaun Jerál ba Asuntu ASEAN nian mak responsável hodi halo monitorizasaun ba prosesu adezaun ba ASEAN. Diresaun ne'e iha Diresaun Nasionál 3; Diresaun Jerál ba Asuntu Konsulár no Protokolu, mak responsável atu administra rede postu konsulár sira Timor-Leste nian, no organiza protokolu Estadu nian tuir estabelesimentu diresaun nasionál prinsipál tolu; Ikusliu, Inspesaun no Auditória hanesa responsável atu verifika kumprimentu ba lejizlasaun no regulamentu sira ne'ebé iha relasaun ho funsionamentu Ministériu nia servisu interna no esterna sira. Gabinete Inspesaun no Auditoria relata diretamente ba Ministra. Inspetór Gabinete

 


Perfíl Ministru

MinistruBENDITO DOS SANTOS FREITAS

Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste

Bendito dos Santos Freitas moris iha Leorema, Bazartete, Likisá, TImor-Leste, loron 10 fulan Dezembru tinan 1963, durante periódu Administrasaun Portugeza. Nia hahú Eskola Primária iha Koléjiu Infante-de-Sagres, Maliana no nia kompleta Ensinu Báziku, Síklu Sekundáriu, Síklu Liceal no Komplementar iha Externato de São Jose, Balidé no iha Semináriu Diosezanu Nossa Senhora de Fátima, Bispu de Medeirus, Lahane, Dili, Timor-Leste.

Nia hasai ninia Lisensiatura iha Siénsias Literarias no Filozofia iha Institutu Filozofia no Teolojia (STFT), Widya Sasana, Malang, Java Oriental, Indonézia. Iha tinan 1999, nia simu bolsa estudu nian iha British Chevening Scholarship liu hosi British Council Office iha Jakarta, Indonézia no konklui ninia Mestradu (MA) iha Relasoens Internasionais no Estudus Estratéjiku, Departamentu Relasoens Internasionais Universidade Lancaster, Reinu Unidu. Durante ninia mestratadu, nia estuda Teorias Relasoens Internasionais, Diplomasia, Estudu kona-ba Páz, Jestaun ba Rezolusaun Konflitus, Organizasoens Internasionais entre hirak seluk.

Entre fulan Agosto tinan 1998 no fulan Agostu tinan 1999, Bendito dos Santos Freitas halo knaar hanesan Konsultór Provinsiál ba Jestaun (PCM) kona-ba Programa Dezenvolvimentu Sud-distrital (SDP) ho kooperaun Banku Mundial nian. Hosi Outubru tinan 2000 to’o Marsu tinan 2004, nia sai hanesan Ofisial Nasional ba Programa Nasoens Unidas nian ba Dezenvolvimentu (PNUD) iha Dili, Timor-Leste. Bendito dos Santos Freitas mos sai nu’udar profesór iha Dapartamentu Polítika no Siénsias Sosiais iha Universidade da Páz, hosi fulan Abríl tinan 2003 to’o fulan maiu tinan 2004.

Bendito dos Santos Freitas simu knaar hanesan Sekretáriu Estadu ba Formasaun Profisional no Empregu (SEFOPE) iha IV Governu Konstitusional hosi fulan Agostu tinan 2007 to’o fulan Fevereiru tinan 2012, no hanesan Ministru Edukasaun iha V Governu Konstitusional to’o fulan Agostu tinan 2012 to’o fulan Fevereiru tinan 2015. Hafoin ne’e, nia hetan nomeasaun nu’udar Embaixadór Extraordináriu no Plenipotensiáriu Repúblika Demokrátika Timor-Leste nian ba Repúblika Populár Xína nian hodi simu knaar hahú iha fulan Novembru tinan 2015 to’o fulan Dezembru tinan 2019.

Entre fulan Outuru tinan 2021 no fulan Maiu tinan 2022, nia sai nu’udar membru Konsellu Estadu ba Prezidénsia Repúblika nian no, ikus mai, simu kna’ar hanesan Xefi Kaza Sivil Prezidénsia Repúblika Demokrátika Timor-Leste nian, iha ne’ebé nia apoia Prezidente Repúblika no Laureadu Prémiu Nobel da Páz, Dr. José Ramos-Horta. Hafoin husik tiha Knaar hanesan Xefi Kaza Sivil iha loron 1 fulan Juñu tinan 2023, nia simu hikas knaar hanesan Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun ne’ebé lidera hosi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão.

 


Perfíl Vise-Ministru

viceMinistraJESUINA MARIA FERREIRA GOMES

Vise – Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste

 

 

 

 

 


 Vise-Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun Perfil

vice Ministra

MILENA MARIA DA COSTA RANGEL

Vise Ministru ba Asuntu ASEAN husi Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun husi
Repúblika Demokrátika Timor-Leste

 

 

 

 

 


Perfíl Sekretáriu Jerál

secretariu

EMBAiXADOR JOÃO FREITAS DE CÂMARA

Sekretáriu-Jerál Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun Timor-Leste nian

 

 

 

 

 


 

Gráfika MNEK

organogramtetum

 

A. Vizaun

Timor-Leste ida ne’ebé armonia no prósperu, liu husi pás, seguransa no estabilidade iha rejiaun no iha mundu.

B. Misaun

Atu defende Timor-Leste no povu ninia interese, liuhusi diplomasia ativa no kooperasaun internasionál.